Przegląd prasy

Prezydent Bronisław Komorowski podpisał na początku tego tygodnia nowelizację (z 19 sierpnia 2011 r.) ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Zmiany umożliwią wyodrębnienie i sprzedaż lokali mieszkalnych wybudowanych przez towarzystwa budownictwa społecznego lub spółdzielnie mieszkaniowe przy wykorzystaniu kredytu udzielonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Nowelizacja z 19 sierpnia br. przewiduje zniesienie funkcjonującego obecnie zakazu wyodrębniania na własność oraz ustanawiania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w odniesieniu do lokali mieszkalnych, które zostały wybudowane w celu najmu, przy wykorzystaniu kredytu z Banku Gospodarstwa Krajowego. Z preferencyjnych warunków kredytu mogą korzystać w takim przypadku zarówno towarzystwa budownictwa społecznego, jak i spółdzielnie mieszkaniowe.

Do ustawy (z 26 października 1995 r.) o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego zostanie dodany nowy rozdział, regulujący zasady wyodrębniania na własność lokali mieszkalnych. Nowelizacja zakłada, iż zbycie lokalu mogłoby nastąpić jedynie na rzecz najemcy, za cenę na poziomie rynkowym. Uzyskane przez spółdzielnie mieszkaniowe i towarzystwa budownictwa społecznego ze sprzedaży mają być przeznaczone na spłatę części kredytu (z odsetkami) z BGK, która przypada na sprzedawany lokal. Nowelizacja wejdzie w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia.

Spółka, która otrzymała faktury przed wykonaniem na jej rzecz usług, może odliczyć z nich VAT od uiszczonej części wynagrodzenia  - tak orzekł NSA w wyroku z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 298/10).

W uzasadnieniu wyroku sąd powołał się na art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Przepis art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o VAT stwierdza, że kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7: suma kwot podatku określonego w fakturach otrzymanych przez podatnika potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego.

Z przepisu tego wynika, że możliwość odliczenia istnieje, gdy faktura potwierdzająca przedpłatę zrodziła u wystawcy tej faktury powstanie obowiązku podatkowego. W myśl art. 19 ust. 11 ustawy o VAT jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę - obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą jej otrzymania w tej części. Otrzymanie zatem przedpłaty skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego dla wystawcy faktury dokumentującej ten fakt. Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 1079/09, w którym sąd ten podkreślił, że dla odliczenia podatku z faktury zaliczkowej w świetle powyższych przepisów istotnym jest powstanie obowiązku podatkowego z tytułu jej uiszczenia u podmiotu otrzymującego zaliczkę (dostawcy, usługodawcy) i udokumentowanie przez niego tego faktu stosowną fakturą. Przy spełnieniu tych warunków uiszczający zaliczkę podatnik może odliczyć wykazany w fakturze podatek w rozliczeniu za miesiąc jej otrzymania lub następny.

Sformułowanie „potwierdzających dokonanie” nie oznacza - w rozumieniu języka powszechnego polskiego - że to potwierdzenie musi nastąpić po dokonaniu przedpłaty. Potwierdzeniem mogą być przede wszystkim faktury wystawione przed dokonaniem faktycznym przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty). Jednak dotąd taka faktura nie będzie stanowić podstawy do uwzględnienia kwoty podatku naliczonego wynikającego z tej faktury, dopóki nie nastąpi dokonanie przedpłaty (zaliczki).

NSA zaaprobował także pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Rz 825/07 i stwierdził, że może być wystawiona faktura „z góry” (przed wykonaniem usługi), w której należność za usługę będzie obejmowała okres świadczenia usług i która będzie powodowała powstanie obowiązku podatkowego u wystawcy (art.19 ust.11 ustawy o VAT), a dla odbiorcy prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za okres jej otrzymania, lub za okres rozliczeniowy następny (art. 86 ust. 10, ust. 11 ustawy o VAT). Jednak faktura taka w całości zapłacona przed wykonaniem usługi, będzie stanowiła przedpłatę.

Z projektu  rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 24 sierpnia 2011 r. zmieniającego rozporządzenie ws. szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania wynika, że regulacje dotyczące wydawania świadectwa pracy zostaną znowelizowane tak, by odpowiadały zmianom w Kodeksie pracy, które obowiązują od marca tego roku.

Zmiany wprowadzane projektem nowelizacji z 24 sierpnia są spowodowane koniecznością dostosowania przepisów rozporządzenia do nowych rozwiązań, które wprowadziła ustawa z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy (obowiązuje od 21 marca br.). Dotychczas pracodawca był zobowiązany do wydania pracownikowi świadectwa pracy niezwłocznie w momencie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Jednak w przypadku rozwiązania (lub wygaśnięcia) umowy z pracownikiem, z którym następnie ten sam pracodawca nawiązywał kolejną umowę o pracę – pracodawca był zobowiązany wydać świadectwo pracy tylko na jego wyraźne żądanie.

Zgodnie z przepisami wprowadzonymi w ustawie z marca br. i projektem rozporządzenia z 24 sierpnia, pracodawca powinien wydać świadectwo pracy bezpośrednio pracownikowi lub osobie upoważnionej w dniu, w którym następuje rozwiązanie (lub wygaśnięcie) stosunku pracy. Ewentualnie pracodawca może wysłać świadectwo droga pocztową (albo doręczyć w inny sposób), lecz nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania danego stosunku pracy. Rozporządzenie wejdzie w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia.

Ustawa o VAT przewiduje wymóg potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę. Potwierdzenie to jest warunkiem do zmniejszenia podstawy opodatkowania Zdaniem Ministerstwa Finansów rezygnacja z tego wymogu mogłaby rodzić skutki budżetowe i prowadzić do otwarcia furtki do nadużyć. Istniałoby bowiem przyzwolenie na obniżanie podatku należnego u dostawcy bez żadnego zabezpieczenia, że u nabywcy dojdzie do odpowiedniego pomniejszenia podatku naliczonego. Ustawodawca nie sprecyzował, w jakiej formie nabywca ma potwierdzać odbiór faktury korygującej. Potwierdzenie tego faktu może więc mieć formę dowolną, która pozwoli na jednoznaczne stwierdzenie, że sprzedawca to potwierdzenie otrzymał

Przepis nakładający obowiązek potwierdzenia otrzymania faktury korygującej jest jednak dużym utrudnieniem dla podatników. W przypadku definitywnego braku otrzymania potwierdzenia odbioru faktury korygującej podatnik ponosi ekonomicznie ciężar VAT, co jest sprzeczne z podstawową cechą konstrukcyjną tego podatku.

Wśród krajów Unii Europejskiej oprócz Polski tylko Słowenia posiada podobne rozwiązanie. W pozostałych państwach członkowskich nie funkcjonują analogiczne regulacje.

Kwestę zgodności polskich regulacji z prawem unijnym ma rozstrzygnąć Trybunał Sprawiedliwości UE.

WSA w Białymstoku stwierdził, że prowadzenie przez przedsiębiorcę prac remontowo-budowlanych, zmierzających do zmiany funkcji hali z produkcyjnej na handlowo-usługową, nie powoduje, iż budynek taki nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. W takich przypadku nie mamy do czynienia ze "względami technicznymi", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, dającymi możliwość zastosowania tzw. stawki pozostałej w podatku od nieruchomości.

Orzeczenie zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

Spółka jest właścicielem zabudowanej nieruchomości, na której zlokalizowany jest m.in. budynek oznaczony jako hala produkcyjna. Hala ta była wykorzystywana przez Spółkę do prowadzenia działalności gospodarczej. Następnie Skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta. o wyrażenie zgody na zmianę użytkowania przedmiotowej hali z przeznaczeniem na funkcję handlowo-usługową, rozbudowę oraz dobudowanie jednej kondygnacji. Prezydent wyraził zgodę na zmianę przeznaczenia hali oraz jej rozbudowę.

W związku z tym Spółka ze względów technicznych wyłączyła halę z użytkowania. Uważała też, ż w okresie, w którym hala jest wyłączona z użytkowania może płacić podatek od nieruchomości wg tzw. stawek pozostałych. Sąd nie podzielił tego stanowiska.

W uzasadnieniu wyroku wskazał m.in., że brak możliwości wykorzystania przedmiotu opodatkowania (budynku) do prowadzenia działalności gospodarczej, powinien mieć charakter trwały. Jednocześnie "względy techniczne" powinny dotyczyć przedmiotu opodatkowania, czyli budynku lub jego części, a nie innych przyczyn, leżących po stronie podatnika. Wyłączenie budynku lub jego części z prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych nie nastąpi, gdy prowadzenie tej działalności jest niemożliwe ze względów technologicznych, czy też ekonomicznych leżących po stronie przedsiębiorcy.

Powołał też wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009 r. (sygn. II FSK 1354/07, LEX nr 47829), w którym Sąd stwierdził, że "wykładnia użytego w omawianym przepisie wyrażenia - nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności ze względów technicznych - prowadzi do wniosku, iż oznacza ona obiektywne przeszkody sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej. (...) Wskazany charakter przeszkody sprawia, że nie może być ona determinowana wolą (działaniem lub zaniechaniem) podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania. Chodzić tu może zatem zarówno o takie wady fizyczne budynków i budowli, które uniemożliwiają w sposób stały korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, jak również o inne faktycznie występujące przeszkody. Wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy zatem sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i - jednocześnie - nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika. Tym samym, przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. 

W Lublinie zapadł precedensowy wyrok – Sąd zasądził odszkodowanie od przewoźnika na rzecz poszkodowanego, który w autobusie został zaatakowany przez kilku mężczyzn, a kierowca autobusu nie podjął żadnych działań, aby mu pomóc. Dotychczas za takie zaniedbania oraz brak bezpiecznych warunków podróży próżno było szukać odszkodowania u przewoźnika.

W tej sprawie Sądy przyznały rację poszkodowanemu. Zarówno z przepisów ustawowych jak i z regulaminu przewozu jednoznacznie wynikało, że zakład komunikacji powinien zapewnić podróżnym odpowiednie warunki bezpieczeństwa, higieny oraz wygody. Powinien też zadbać o należytą obsługę. Przewoźnik jest zobowiązany w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa czy zakłócania porządku przez pasażera do jego usunięcia z pojazdu. W sytuacji zagrożenia kierowca autobusu powinien zawiadomić straż miejską lub wezwać policję. W szczególnych wypadkach jest uprawniony nawet do zmiany trasy w taki sposób, by trafić do najbliższego komisariatu.

W ocenie sądu zaniedbania, jakich dopuścił się kierowca, obciążały przewoźnika. W konsekwencji Sąd Rejonowy w Lublinie zasądził na rzecz poszkodowanego pasażera kwotę 20 tys. zł wraz z ustawowymi odsetkami. Rozstrzygnięcie to w połowie ubiegłego tygodnia podtrzymał lubelski sąd okręgowy.

31 sierpnia 2011 r. Sejm uchwalił ustawę o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Nowe przepisy mają chronić nabywców mieszkań przed nieuczciwymi praktykami niektórych deweloperów lub skutkami ich upadłości.

Ustawa przewiduje zawieranie umów przedwstępnych zawsze w formie aktu notarialnego oraz obowiązkowy wpis roszczenia nabywcy do księgi wieczystej. W chwili obecnej, głównie z uwagi na konieczność poniesienia dodatkowych kosztów, niewiele osób decyduje się na podpisanie umowy przedwstępnej u notariusza oraz dokonanie wpisu w księdze wieczystej. Jeżeli Umowa przedwstępna ma formę aktu notarialnego, to gdyby deweloper chciał się z niej wycofać, nabywca ma prawo żądać w sądzie cywilnym przeniesienia własności mieszkania. Orzeczenie sądu zastępuje w takim przypadku oświadczenie woli dewelopera. Jeżeli natomiast umowa została podpisana w zwykłej formie pisemnej, nabywcy przysługuje tylko Roszczenie odszkodowawcze, i to zazwyczaj w granicach wyznaczonych stosunkowo niskimi karami umownymi.

Ponadto zgodnie z założeniami ustawy, kupujący mają wpłacać pieniądze nie jak dotychczas na konto dewelopera, ale na rachunek powierniczy zamknięty (wypłata środków po zakończeniu inwestycji) lub otwarty (pieniądze deweloper będzie otrzymywał na określonych etapach inwestycji). W wypadku rachunków otwartych dodatkowym zabezpieczeniem mają być Gwarancja bankowa albo polisa ubezpieczeniowa.

Uchwalona przez Sejm ustawa trafi teraz do Senatu.