Zakres pojęcia działalność gospodarcza

Pojęcie działalności gospodarczej, zawarte w art. 2 Ustawy, przyjmuje iż działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły...

Pojęcie działalności gospodarczej użyte w ustawie opiera się na kryterium:

1. ekonomicznej klasyfikacji działalności,
2. zarobkowych celach działalności,
3. sposobie wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość.

1. zawodowy (a więc stały) charakter,
2. związaną z nią powtarzalność podejmowanych działań,
3. podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania,
4. uczestnictwo w obrocie gospodarczym.

Należy także zauważyć, iż w celu określenia działalności gospodarczej, a w szczególności wobec klasyfikacji PKD, należy określić działalność przeważającą danego podmiotu (działalność, która ma największy udział w wartości dodanej). W działalności podmiotu wyróżnić też zawsze można działalność drugorzędną (związana z produkcją wyrobów lub świadczeniem usług dla strony trzeciej) oraz pomocniczą (księgowanie, transport, magazynowanie, zaopatrzenie, promocja, konserwacje, naprawy itp.).

Za rozszerzającą wykładnią pojęcia "działalności gospodarczej" przemawia potrzeba zachowania przejrzystości konstrukcji prawnej. Jest ona najszersza wtedy, kiedy przyjmie się klauzulę, że wszelkie wątpliwości tłumaczyć należy na rzecz zasady, iż jest to działalność gospodarcza. Takie stanowisko wydaje się podzielać NSA w wyroku z 24 maja 1991 r., stwierdzając, że:

"pojęcie działalności gospodarczej nie sprowadza się tylko do procesów technologicznych i zjawisk ekonomicznych zachodzących w toku działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej i usługowej prowadzonej w celach zarobkowych i na rachunek podmiotu, ale obejmuje także czynności faktyczne i prawne związane np. z uzyskiwaniem czynników produkcji - o ile czynności te lub działania nie są zabronione przez prawo".

Prawo Unii Europejskiej nie posługuje się pojęciem działalności gospodarczej, natomiast odróżnia przedsiębiorczość i świadczenie usług. Pojęcie przedsiębiorczości odnosi się do działalności wykonywanej w innym państwie członkowskim, w sposób stały i ciągły oraz samodzielny w celu zarobkowym (odpłatnym). Element stałości służy jako kryterium odróżnienia swobody przedsiębiorczości od swobody świadczenia usług. Ustanawiając zasadę swobody przedsiębiorczości, prawo europejskie odnosi ją do obywateli państwa członkowskiego (obywatelstwa UE), a także przedsiębiorstw, zwłaszcza spółek, przy czym przez spółki rozumie się spółki prawa cywilnego lub handlowe, spółdzielnie, inne osoby prawne prawa publicznego lub prywatnego, z wyjątkiem spółek, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysków (non profit). Spółki te muszą posiadać status przedsiębiorstwa wspólnotowego, tj. muszą być utworzone zgodnie z prawem jednego z państw członkowskich oraz mieć na terytorium Wspólnoty siedzibę statutową, zarząd albo główne przedsiębiorstwo.

W przypadku swobody przedsiębiorczości obowiązuje przede wszystkim zasada traktowania narodowego, co oznacza że samozatrudnianie i zakładanie przedsiębiorstw powinno odbywać się z zachowaniem warunków ustalonych w prawodawstwie państwa, w którym działalność jest podejmowana i wykonywana (stąd różne pojęcia dział gosp i przed). Z europejskiego rozumienia natomiast swobody przedsiębiorczości wynika natomiast zakaz dyskryminacji i zakaz ograniczeń w jej podejmowaniu i wykonywaniu. Zakazy te adresowane są do państw członkowskich, których prawo nie może takich zakazów przewidywać.