Aktualności Opinie ekspertów Wyłączenie wspólnika spółki jawnej Wyłączenie wspólnika spółki jawnej |
|
|
|
Spółka jawna jest częstą formą prawna, w jakiej prowadzona jest
działalność gospodarcza. Częstokroć przybranie takiej formy następuje
obligatoryjne, poprzez przekształcenie spółki cywilnej. Jeżeli bowiem
przychody netto tej spółki w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych
osiągnęły wartość powodującą obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Przekształcenie wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego przez wszystkich
wspólników, które powinno nastąpić w terminie trzech miesięcy od
zakończenia drugiego roku obrotowego.
Skoro więc ta forma prawna prowadzenia działalności gospodarczej jest tak bardzo popularna, może warto się też przez chwilę zastanowić się nad możliwością wystąpienia z takiej spółki – dobrowolnie, a z drugiej strony nad możliwością wyłączenia wspólnika, którego działania uniemożliwiają dalsze istnienie spółki. Kiedy trudno już o współpracę Jak się okazuje bowiem, w ramach spółek osobowych, a taką jest spółka jawna, często dochodzi do konfliktów między wspólnikami. Z uwagi zaś na to, że to wspólnicy są jednocześnie „zarządem” i mają prawo reprezentowania spółki niemożliwość porozumienia między nimi może doprowadzić nawet do upadłości spółki. Z drugiej zaś strony to osobista odpowiedzialność każdego ze wspólników powoduje, że wspólnik może zdecydować się na wystąpienie ze spółki, kiedy reszta wspólników podejmuje działania, które w jego ocenie stanowią ryzykowne i nieracjonalne przedsięwzięcia mogące doprowadzić do powstania wysokich zobowiązań spółki wobec podmiotów trzecich. Pierwszy sposób: wypowiedzenie umowy Umowę spółki jawnej tak jak prawie każdą umowę można wypowiedzieć. Zaznacza się w ten sposób element osobowy spółki, który jest najistotniejszy. Zawsze spółka ulega rozwiązaniu, jeśli jest dwóch wspólników i jedne z nich wypowiada umowę spółki. Inaczej zaś uregulowana została sytuacja spółek wieloosobowych. Zgodnie z art. 64 § 1 kodeksu spółek handlowych pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika lub jego wierzyciela, spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli Umowa  spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią.A więc, aby zapewnić dalsze trwanie spółce pomimo wystąpienia z niej jednego ze wspólników, należy umieścić w umowie zapis wskazujący na brak wpływu wypowiedzenia umowy spółki przez jednego ze wspólników na istnienie spółki. Nie można jednak wyłączyć w umowie spółki prawa wspólnika do wypowiedzenia umowy spółki. Dotyczy to jednak tylko umowy zawartej na czas nieoznaczony. I tak, jeśli w umowie spółki brak jakichkolwiek postanowień co do możliwości wypowiedzenia umowy spółki należy przenieść się na grunt przepisów kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z art. 61 § 1 jeżeli spółkę zawarto na czas nieoznaczony, wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. Wykonanie przez wspólnika uprawnienia do wypowiedzenia umowy spółki nie zależy od spełnienia żadnych dodatkowych przesłanek, czyli wypowiadający nie musi podawać żadnych powodów podjęcia decyzji o wystąpieniu. Musi tylko zachować ustawowy termin wynoszący sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. Oczywiście termin wypowiedzenia może być również skracany umową spółki. Zawsze jednak oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, jako jednostronna czynność prawna, powinno zostać złożone wszystkim pozostałym wspólnikom - stronom umowy. Oświadczenie o wypowiedzeniu Niezachowanie formy pisemnej oświadczenia, powoduje, że w sporze sądowym nie jest dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt wypowiedzenia umowy. Sąd jednak może przeprowadzić te dowody, jeśli uzna to za konieczne ze względu na szczególne okoliczności sprawy, strony wyrażą na to zgodę lub fakt wypowiedzenia umowy będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma, czyli na przykład pozostali wspólnicy powołają się na fakt wypowiedzenia umowy przez wspólnika w jednym ze swoich pism. Oświadczenie wywołuje skutki prawne od momentu, kiedy można uznać, iż doszło ono do adresata i ten miał możliwość zapoznania się z jego treścią. Ten moment też decyduje o związaniu występującego wspólnika treścią złożonego oświadczenia. Można również odwołać takie oświadczenie Z tym, że wywoła to skutek, jeżeli takie odwołanie doszło do adresata wraz z oświadczeniem o wypowiedzeniu lub wcześniej. Krótkie podsumowanie Reasumując przystępując do wypowiedzenia umowy należy w pierwszej kolejności sprawdzić, na jaki czas została zawarta, czy w jej treści znajdują się postanowienia o możliwości wypowiedzenia. Jeśli są takie zapisy, dokonując już wypowiedzenia kierujmy się umową. Jeśli nie ma, wówczas należy się liczyć z tym, że konieczne jest zachowanie 6 – miesięcznego terminu wypowiedzenia. Zawsze zaś konieczne jest zachowanie formy pisemnej i wysłanie, bądź doręczenie osobiście tego oświadczenia pozostałym wspólnikom. Z pomocą sądu W przypadku wspólnika zagrażającego interesom spółki można też skorzystać z „pomocy sądu” w rozwiązaniu tego problemu. Zgodnie bowiem z art. 63 § 2 kodeksu spółek handlowych sąd może na wniosek pozostałych wspólników orzec o wyłączeniu wspólnika ze spółki, jeżeli ważny powód dla wyłączenia zachodzi po stronie jednego ze wspólników. Należy podkreślić, że ważny powód dla wyłączenia wspólnika zachodzi wówczas, gdy dalsze pozostawanie danej osoby wspólnikiem uniemożliwi dalsze prowadzenie działalności w ramach tej spółki lub znacznie utrudni jej byt. Zastrzegam, że nie mogą być to błahe powody związane z konfliktowością jednego ze wspólników. Nie chodzi tu bowiem jedynie o wykazanie indywidualnych cech wspólnika, ale przede wszystkim o ich wpływ na sprawy spółki. Sąd ocenia te przesłanki w sposób obiektywny, mając na uwadze przede wszystkim dobro spółki jako podmiotu i rzeczywiste skutki działań podejmowanych przez wspólnika, który ma być wyłączony. Kilka uwag co do procesu Warto też zaznaczyć, że po stronie powoda w sprawie o wyłączenie wspólnika, musza wystąpić wszyscy pozostali wspólnicy, gdyż wyrok, który zapadnie w tej sprawie będzie dotyczył niepodzielnie każdego ze wspólników. Stąd też sąd ma obowiązek wezwania do sprawy wszystkich wspólników spółki. Jeśli któryś z nich nie przystąpi do sprawy, wówczas powództwo będzie podlegało oddaleniu. Kwestie formalne są tu bardzo ważne. Nadto należy zauważyć, że sprawa o wyłączenie wspólnika jest sprawą gospodarczą, stąd też wszystkie twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny znaleźć się w pozwie. Zaniechanie w tym zakresie może prowadzić do oddalenia późniejszych wniosków dowodowych, a w konsekwencji nawet nieuwzględnienia żądań przez sąd. Treść orzeczenia sądu Zaznaczam też, że sąd orzeka jedynie o wyłączeniu wspólnika. W trakcie procesu sąd nie będzie zajmował się ustalaniem ceny przejęcia udziału wyłączonego wspólnika, gdyż nie ma ku temu podstawy prawnej. Rozstrzygnięcie o cenie przejęcia udziałów znajdzie się w orzeczeniu o wyłączeniu wspólnika, ale spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wyliczenie udziału Wyłączenie wspólnika przez sąd, ewentualnie nastąpienie skutku wypowiedzenia umowy przez wspólnika powoduje, że konieczne jest sporządzenie bilansu, na podstawie którego wyliczona zostanie wartość udziału kapitałowego występującego wspólnika. Dzień bilansowy zależny jest od sposobu ustąpienia wspólnika. W przypadku wypowiedzenia ustawa przyjmuje jako dzień bilansowy ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia. Jeżeli umowa przewiduje odmienne terminy, to zasada ta nie ulega zmianie. Przypadku zaś wyłączenia wspólnika przez sąd dniem bilansowym będzie dzień wniesienia pozwu o wyłączenie wspólnika. Ustawa nie ustanawia terminu wypłaty, należy zatem uznać, że Roszczenie o nią jest wymagalne po wezwaniu spółki do spełnienia świadczenia. Samo zobowiązanie spółki powstaje dopiero z chwilą sporządzenia bilansu. Bilans powinien być sporządzony w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego.Wspólnik ustępujący w czasie sporządzania bilansu nie jest już wspólnikiem, a zatem ustaje jego prawo osobistej kontroli w spółce, nie bierze on udziału wspólnicy sporządzaniu bilansu. Ustępujący wspólnicy mogą jedynie żądać wyjaśnień, rachunków oraz podziału zysku i straty z końcem każdego roku obrotowego. Obliczony na podstawie bilansu udział kapitałowy powinien być wypłacony w pieniądzu. Rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze. Roszczenie wspólnika o wypłatę tego udziału jest roszczeniem pieniężnym i naturalnie w przypadku braki woli dobrowolnego spełnienia przez spółkę może być dochodzone przed sądem. Jeżeli udział okaże się ujemny wspólnik ustępujący jest obowiązany dopłacić spółce różnicę. Wspólnik występujący uczestniczy w zysku i stracie ze spraw jeszcze niezakończonych; nie mają oni jednak wpływu na ich prowadzenie. Wspólnik, z którym spółka rozliczyła się na podstawie osobnego bilansu, uczestniczy nadal ekonomicznie w przedsięwzięciach rozpoczętych przed „dniem bilansowym”. Bierze on udział nie tylko w zyskach, ale również i w stratach. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
reklama
