Własny biznes w sieci

Generalnie transakcje zawierane w Internecie noszą miano umów zawieranych na odległość. W myśl art. 6 ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, umowy zawierane z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość, w szczególności drukowanego lub elektronicznego formularza zamówienia niezaadresowanego lub zaadresowanego, listu seryjnego w postaci drukowanej lub elektronicznej, reklamy prasowej z wydrukowanym formularzem zamówienia, reklamy w postaci elektronicznej, katalogu, telefonu, telefaksu, radia, telewizji, automatycznego urządzenia wywołującego, wizjofonu, wideotekstu, poczty elektronicznej lub innych środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, są umowami na odległość, jeżeli kontrahentem konsumenta jest przedsiębiorca, który w taki sposób zorganizował swoją działalność.

Istotą umowy zawieranej na odległość (inter absentes) jest brak równoczesnej obecności stron, które porozumiewają się ze sobą za pomocą środków komunikowania się na odległość.

Z racji tego, iż prowadzenie działalności w Internecie wiąże się z możliwością stosowania praktyk, które są prawnie niedopuszczalne, to ustawodawca przy takiej formie oferowania swoich towarów lub usług nałożył na przedsiębiorców szereg obowiązków, pozwalających na pełną identyfikację zarówno przedsiębiorcy, jak i towaru.

Przedsiębiorca, który zdecyduje się na prowadzenie biznesu w sieci, musi przede wszystkim na stronie internetowej umieścić swoje dane. Z przepisów (art. 5 ust 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, art. 21 ust 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) wynika, iż podmiot świadczący usługi w Internecie podaje, w sposób wyraźny, jednoznaczny i bezpośrednio dostępny poprzez system teleinformatyczny, którym posługuje się usługobiorca, informacje podstawowe takie jak:
•    adresy elektroniczne
•    imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę lub firmę oraz siedzibę i adres
•    informacje dotyczące właściwego zezwolenia i organu zezwalającego, w razie gdy świadczenie usługi wymaga, na podstawie odrębnych przepisów, takiego zezwolenia
•    numeru identyfikacji podatkowej (NIP)
•    REGON
•    KRS dla spółek handlowych
•    a w przypadku spółki z o.o. i akcyjnej także wysokość kapitału zakładowego.

Nadto z ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny wynika, iż konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o:
1) imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedziby) przedsiębiorcy oraz organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany,
2) istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu,
3) cenie lub wynagrodzeniu obejmujących wszystkie ich składniki, a w szczególności cła i podatki,
4) zasadach zapłaty ceny lub wynagrodzenia,
5) kosztach oraz terminie i sposobie dostawy,
6) prawie odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni,
7) kosztach wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli są one skalkulowane inaczej niż wedle normalnej taryfy,
8) terminie, w jakim Oferta lub informacja o cenie albo wynagrodzeniu mają charakter wiążący,
9) minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta Umowa o świadczenia ciągłe lub okresowe,
10) miejscu i sposobie składania reklamacji,
11) prawie wypowiedzenia umowy.

Informacje, o których mowa wyżej, powinny być sformułowane jednoznacznie, w sposób zrozumiały i łatwy do odczytania. Nadto przedsiębiorca jest obowiązany do potwierdzenia konsumentowi na piśmie tych informacji najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia.

Wymagany jest również przejrzysty regulamin świadczenia usług internetowych. Powinien on być nieodpłatnie udostępniony klientowi przed zawarciem umowy o świadczenie takich usług, a także - na jego żądanie - w taki sposób, który umożliwia pozyskanie, odtwarzanie i utrwalanie treści regulaminu za pomocą systemu teleinformatycznego, którym się on posługuje. Powinny być w nim określone w szczególności: 1) rodzaje i zakres usług świadczonych drogą elektroniczną, 2) warunki świadczenia usług drogą elektroniczną, w tym: a) wymagania techniczne niezbędne do współpracy z systemem teleinformatycznym, którym posługuje się usługodawca, b) zakaz dostarczania przez usługobiorcę treści o charakterze bezprawnym; 3) warunki zawierania i rozwiązywania umów o świadczenie usług drogą elektroniczną, 4) tryb postępowania reklamacyjnego (w tym procedura postępowania w przypadku reklamacji produktów, ich zwrotu oraz odstąpienia od umowy). Nie może też zabraknąć informacji o zasadach przetwarzania i ochrony danych osobowych klientów. Nadto w regulaminie powinny być określone zasady zapłaty za towar.

Jeśli działalność prowadzona w Internecie polega na prowadzeniu sklepu internetowego, wówczas wirtualny sprzedawca jest obowiązany podać do wiadomości kupującego cenę oferowanego towaru konsumpcyjnego oraz jego cenę jednostkową (cenę za jednostkę miary), chyba że wyrażają się one tą samą kwotą. Przy sprzedaży towaru konsumpcyjnego oferowanego luzem jest wymagane podanie jedynie ceny jednostkowej. Taki sam sposób podawania cen powinien być stosowany w reklamie. Nadto wirtualny sprzedawca jest obowiązany udzielić kupującemu jasnych, zrozumiałych i niewprowadzających w błąd informacji, wystarczających do prawidłowego i pełnego korzystania ze sprzedanego towaru konsumpcyjnego. W szczególności należy podać: nazwę towaru, określenie producenta lub importera, znak zgodności wymagany przez odrębne przepisy, informacje o dopuszczeniu do obrotu w Rzeczypospolitej Polskiej oraz, stosownie do rodzaju towaru, określenie jego energochłonności, a także inne dane wskazane w odrębnych przepisach. Informacje te powinny znajdować się na towarze konsumpcyjnym lub być z nim trwale połączone, w przypadku gdy towar jest sprzedawany w opakowaniu jednostkowym lub w zestawie. W pozostałych przypadkach sprzedawca jest obowiązany umieścić w miejscu sprzedaży towaru informację, która może zostać ograniczona do nazwy towaru i jego głównej cechy użytkowej oraz wskazania producenta lub importera.

Ważny, z punktu widzenia praw i obowiązków przedsiębiorcy, jest też wybór sposobu zawierania umów z konsumentami. Umowa może zostać zawarta zasadniczo w trzech trybach: w trybie ofertowym (złożenie oferty poprzez jej zamieszczenie na stronie internetowej i jej przyjęcie przez drugą stronę jako odpowiedź na ofertę), w trybie negocjacji, w trybie aukcji (punktem wyjścia jest cena wywoławcza towaru wystawiona przez sprzedającego, polega na proponowaniu przez zainteresowanych wyższej kwoty niż konkurent) lub przetargu. Same strony mogą jednak wybrać i ustalić samodzielnie tryb zawieranej przez nie umowy, wprowadzając zupełnie nowy tryb, inny od wskazanych powyżej albo też dokonując modyfikacji jednego ze wskazanych powyżej trybów zawarcia umowy. I tak możliwa jest wieloprzedmiotowa aukcja internetowa z opcją Kup teraz - cena towaru ustalona jest na sztywno; mimo zakupu jednego przedmiotu, aukcja trwa nadal w zakresie pozostałych przedmiotów.
Instytucja oferty uregulowana jest przede wszystkim w kodeksie cywilnym. Szczegółowe regulacje dotyczące składania, przyjmowania i realizowania oferty zawarte są w art. 67-71 kodeksu cywilnego. Oferta jest jednym z ustawowych sposobów prowadzących do zawarcia umowy. Stosownie do art. 66 kodeksu cywilnego, oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. Oświadczenie woli nie określające istotnych postanowień umowy uważa się za zaproszenie do złożenia oferty lub do rozpoczęcia negocjacji.

W sytuacji, gdy termin nie był w ofercie oznaczony, wówczas można wyróżnić następujące dwa rozwiązania: 1) oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, jeżeli nie została przyjęta niezwłocznie; 2) złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

We wszystkich przypadkach, gdy przedsiębiorca oferuje towary lub usługi w sprzedaży bezpośredniej lub sprzedaży na odległość za pośrednictwem środków masowego przekazu, sieci teleinformatycznych lub druków bezadresowych, jest on obowiązany do podania w ofercie co najmniej danych, które przedstawiono we wcześniejszej części artykułu. Jeśli ofertę elektroniczną składa sprzedający, powinna ona zawierać informacje o:  czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy, skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty, zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy. W elektronicznej ofercie przedsiębiorcy powinny znaleźć się również wyjaśnienia na temat metod i środków technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które sprzedający jest obowiązany udostępnić drugiej stronie. Nie może tam również zabraknąć informacji o językach, w których umowa może być zawarta, oraz kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej.

Nadto propozycja zawarcia umowy w postaci oferty, zaproszenia do składania ofert lub zamówień albo do podjęcia rokowań powinna jednoznacznie i w sposób zrozumiały informować o zamiarze zawarcia umowy przez tego, kto ją składa.
W praktyce większość przedsiębiorców internetowych oferuje usługi lub towary na swojej stronie internetowej. Oferta ma ten skutek, że przesłanie przez konsumenta w odpowiedzi na nią zamówienia wiąże wirtualnego sprzedawcę lub usługodawcę. W chwili dojścia do sprzedającego zamówienia dochodzi do zawarcia umowy. Jednak znacznie częściej spotyka się jednak sytuacje, gdy przedsiębiorca umieszcza informacje o towarach na swojej stronie internetowej i tym zaprasza potencjalnych nabywców towarów do rokowań lub do zawarcia umowy. Wówczas ofertę składa nabywca, a sprzedawca jest przyjmującym ofertę. Za moment jej zawarcia będzie można przyjąć tu albo potwierdzenie przyjęcia oferty przez przedsiębiorcę, albo - jeśli takie potwierdzenie nie jest wymagane - chwilę przystąpienia do wykonania umowy.

Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną przedsiębiorcy nie mogą promować swoich sklepów internetowych poprzez wysyłanie reklam czy innych informacji handlowych na skrzynki e-mailowe internatów. Wysyłanie niezamówionej informacji komercyjnej o jednakowej treści do nieznanych sobie osób stanowi wykroczenie ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Wyjątkiem, kiedy jest to dozwolone będzie sytuacja, gdy odbiorca takiej wiadomości wyraził uprzednią, zamierzoną zgodę na jej otrzymanie.

W związku ze świadczeniem usług drogą elektroniczną przedsiębiorcy są również zobowiązani do przestrzegania określonych przepisami zasad ochrony informacji o klientach. Przedsiębiorca może co do zasady przetwarzać jedynie te dane osobowe usługobiorcy są niezbędne do nawiązania, ukształtowania treści, zmiany lub rozwiązania umowy kupna-sprzedaży. Zaliczają się do nich nazwisko i, numer PESEL, adres zameldowania na pobyt stały, adres do korespondencji (jeżeli imiona usługobiorcy jest inny niż adres zameldowania) oraz dane służące do weryfikacji podpisu elektronicznego usługobiorcy i adresy elektroniczne usługobiorcy. Wyjątkowo w celu realizacji umów lub dokonania innej czynności prawnej z usługobiorcą, sprzedawca może przetwarzać inne dane niezbędne ze względu na właściwość świadczonej usługi lub sposób jej rozliczenia. Wcześniej musi jednak wyraźnie wskazać, że ich podanie jest niezbędne, a klient musi wyrazić na to zgodę.