Spółka partnerska

Ta forma prowadzenia działalności jest przeznaczona wyłącznie dla wykonywania wolnych zawodów. Zgodnie z art. 86 kodeksu spółek handlowych spółką partnerską jest spółka osobowa, utworzona przez wspólników (partnerów) w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą. Kodeks dopuszcza jednocześnie możliwość istnienia spółek partnerskich skupiających przedstawicieli różnych wolnych zawodów.

Partnerami w spółce partnerskiej mogą być wyłącznie osoby fizyczne, uprawnione do wykonywania wolnych zawodów, określonych w art. 88 kodeksu spółek handlowych lub w odrębnej ustawie. Wspomniany art. 88 kodeksu spółek handlowych przewiduje, że partnerami w spółce mogą być osoby uprawnione do wykonywania następujących zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, księgowego, lekarza, lekarza stomatologa, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, maklera, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego. Należy podkreślić, że katalog ten ma charakter listy zamkniętej, tzn. do czasu, kiedy nie zostanie poszerzony przez ustawodawcę tylko przedstawiciele wolnych zawodów wymienionych w art. 88 kodeksu spółek handlowych mogą być wspólnikami spółek partnerskich.

Wykonywanie wolnego zawodu w spółce partnerskiej może być także uzależnione od spełnienia dodatkowych wymagań przewidzianych w odrębnej ustawie (np. takie wymagania w stosunku do radców prawnych przewiduje art. 24 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych).

Pierwszym krokiem prowadzącym do powstania spółki partnerskiej jest zawarcie umowy spółki. Umowa spółki partnerskiej powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Zgodnie z postanowieniem art. 91 kodeksu spółek handlowych powinna ona zawierać:
1) określenie wolnego zawodu wykonywanego przez partnerów w ramach spółki - przy czym jeżeli spółka została zawiązana w celu wykonywania więcej niż jednego wolnego zawodu, konieczne jest wskazanie w umowie wszystkich wolnych zawodów wykonywanych przez wspólników w ramach spółki,
2) przedmiot działalności,
3) nazwiska i imiona partnerów, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki w przypadku przewidzianym w art. 95 § 2 kodeksu spółek handlowych,
4) w przypadku, gdy spółkę reprezentują tylko niektórzy partnerzy, nazwiska i imiona tych partnerów,
5) firmę i siedzibę spółki,
6) czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony,
7) określenie wkładów wnoszonych przez każdego partnera i ich wartość.
Oprócz składników wymienionych w art. 91 kodeksu spółek handlowych, umowa spółki może zawierać także elementy dodatkowe (fakultatywne), np. postanowienia regulujące kwestię podziału zysku i partycypowania w stratach, czy zapisy określające przyczyny rozwiązania spółki.

Kolejnym, po zawarciu umowy, etapem w procesie powstawania spółki partnerskiej jest zgłoszenie spółki do rejestru. Wpis spółki partnerskiej do rejestru przedsiębiorców ma charakter obligatoryjny i zarazem konstytutywny. Jak bowiem wynika z treści art. 94 kodeksu spółek handlowych, spółka partnerska powstaje dopiero z chwilą wpisu do rejestru. Innymi słowy dopiero z tą chwilą nabywa podmiotowość prawną  i zaczyna funkcjonować w obrocie gospodarczym jako ułomna Osoba prawna - osobowa spółka prawa handlowego.

Zgłoszenie spółki do rejestru jest dokonywane na odpowiednim formularzu i powinno zawierać:
1)    firmę, siedzibę, adres spółki, nazwiska i imiona partnerów oraz ich adresy albo adresy do doręczeń;
2)    określenie wolnego zawodu wykonywanego przez partnerów w ramach spółki;
3)    przedmiot działalności spółki;
4)    nazwiska i imiona partnerów, którzy są uprawnieni do reprezentowania spółki; nie dotyczy to przypadku, gdy umowa spółki nie przewiduje ograniczeń prawa do reprezentacji przez partnerów;
5)    nazwiska i imiona prokurentów lub osób powołanych w skład zarządu;
6)    nazwiska i imiona partnerów, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność, za zobowiązania spółki ;
Do zgłoszenia spółki partnerskiej do sądu rejestrowego należy dołączyć dokumenty potwierdzające uprawnienia każdego partnera do wykonywania wolnego zawodu.

Wszelkie dane, które są ujawnione w rejestrze wymagają w razie zmiany ich aktualizacji poprzez głoszenie do rejestru zmian.
Charakterystyczną cechą spółki partnerskiej jest ograniczona odpowiedzialność partnera za zobowiązania spółki powstałe w związku działaniem innych partnerów w spółce. Zgodnie z art. 95 § 1 kodeksu spółek handlowych partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, jak również za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z przedmiotem działalności spółki. Oznacza to, iż partner odpowiada wyłącznie za własne „błędy w sztuce” oraz za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań podległego mu bezpośrednio personelu.

Umowa może jednak zmodyfikować tą ogólną zasadę i przewidywać, że jeden lub większa liczba partnerów będzie ponosić odpowiedzialność na zasadach, na jakich ponosi odpowiedzialność wspólnik spółki jawnej. Wówczas w umowie spółki należy określić imiona i nazwiska wspólników, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Zasadą jest, że każdy partner ma prawo do samodzielnego reprezentowania spółki. Umowa może jednak przewidywać w tym względzie inne rozwiązanie, w szczególności można wyłączyć prawo do reprezentowania spółki przez danego partnera, bądź też można wprowadzić zasadę łącznej reprezentacji. Partnerowi można także odebrać możliwość reprezentowania spółki. Może to nastąpić tylko z ważnych powodów uchwałą powziętą większością 3/4 głosów w obecności, co najmniej 2/3 ogólnej liczby partnerów.

Kolejną cechą wyróżniającą spółkę partnerską jest możliwość wprowadzenia specjalistycznego zarządu. W umowie spółki partnerzy mogą powierzyć prowadzenie spraw spółki i jej reprezentowanie specjalnie utworzonemu dla tego celu zarządowi, który będzie działał w oparciu o przepisy regulujące zarząd w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Do takiego zarządu można powołać osoby nie będące partnerami spółki.

Należy pamiętać, że prowadzić spółkę partnerską mogą tylko osoby wykonujące określone wolne zawody, posiadające odpowiednie do tego uprawnienia. Utrata uprawnień do wykonywania wolnego zawodu przez partnerów niesie ze sobą znaczące skutki. Najdalej idącą konsekwencją jest rozwiązanie spółki. Dotyczy to sytuacji gdy wszyscy partnerzy utracą swoje uprawnienia (art. 98 § 1 pkt 4 kodeksu spółek handlowych). Rozwiązanie spółki następuje również w przypadku, gdy w spółce pozostaje jeden partner lub gdy tylko jeden partner posiada uprawnienia do wykonywania wolnego zawodu związanego z przedmiotem działalności spółki. W takiej sytuacji spółka ulega rozwiązaniu najpóźniej z upływem roku od dnia zaistnienia któregokolwiek z tych zdarzeń. Z kolei, w przypadku utraty przez jednego z partnerów uprawnień do wykonywania wolnego zawodu, powstaje konieczność wystąpienia ze spółki. Partner musi wystąpić ze spółki najpóźniej z końcem roku obrotowego, w którym utrata prawa wykonywania wolnego zawodu nastąpiła. Po bezskutecznym upływie wspomnianego terminu uważa się, że partner wystąpił ze spółki w ostatnim dniu tego terminu.

Jak widać z powyższego opisu spółki partnerskiej jest ona bardzo dobrą formą prowadzenia działalności przez osoby, które świadcząc usługi związane z wykonywanym przez nich wolnym zawodem, chcą wyjść do klientów z kompleksową usługą, której nie mogą wykreować samodzielnie a jednocześnie nie chcą ponosić odpowiedzialności za działania innych wspólników spółki.