Aktualności Spółka cywilna: jakie formalności? Spółka cywilna: jakie formalności? |
|
|
|
Przez umowę spółki cywilnej wspólnicy zobowiązują się dążyć do
osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób
oznaczony, a w szczególności przez wniesienie wkładów.
Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą. W myśl przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorcami są wyłącznie wspólnicy spółki cywilnej. Spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa cywilnego, nie ma osobowości prawnej, mimo to posiada pewną podmiotowość na gruncie poszczególnych ustaw, regulujących prowadzenie działalności gospodarczej w tej formie prawnej. Spółka cywilna nie ma także zdolności sądowej. Stosunek spółki cywilnej powstaje w wyniku zawarcia umowy, która powinna być stwierdzona pismem. Jest to forma zastrzeżona jedynie ad probationem, skoro art. 860 § 2 k.c. nie przewiduje rygoru nieważności. Zawarcie umowy spółki jest jedynym i konstytutywnym zdarzeniem kreującym spółkę. Spółka cywilna nie wymaga bowiem wpisu do żadnego rejestru, a wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie ma wpływu na sam byt spółki. Redagując umowę trzeba pamiętać, że do elementów, bez których nie można mówić o zawiązaniu spółki cywilnej, należy: oznaczenie wspólników, określenie wspólnego celu gospodarczego, wyznaczenie sposobu, w jaki wspólnicy będą dążyli do osiągnięcia łączącego ich celu gospodarczego, np. poprzez wniesienie wkładów. Bez takich postanowień Umowa  spółki byłaby nieważna, bo nie spełniałaby wymagań definicji ustawowej. Ze względów praktycznych, wiele kwestii dotyczących spółki cywilnej można uregulować inaczej niż proponuje kodeks, stąd dobrze jest określić w umowie spółki również: • datę jej zawarcia, • czas, na jaki zostaje zawarta, • przedmiot działalności gospodarczej według PKD, • wkłady, • podział zysku i uczestnictwo w stratach, • zasady prowadzenia spraw spółki i sposób jej reprezentowania, • okres obrotowy. Gdyby jednak przyszli wspólnicy nie stworzyli własnych, szczególnych postanowień, to ich spółkę będą obowiązywały przepisy kodeksowe. Są to tzw. przepisy względnie obowiązujące, które znajdują zastosowanie tylko i wyłącznie wówczas, gdy wspólnicy nie postanowią odmiennie. Zwrócić należy także uwagę na przepisy bezwzględnie obowiązujące, których postanowienia nie mogą być zmienione przez strony umowy spółki cywilnej. Należą do nich w szczególności przepisy dotyczące solidarnej odpowiedzialności wspólników (art. 864 k.c.), niepodzielności majątku wspólnego w czasie trwania spółki (art. 863 k.c.) Istotną wydaje się także kwestia formy, w jakiej należy decydować o sprawach spółki. Sprawy, które muszą być uregulowane w umowie, nie mogą być pozostawione uchwale podjętej później przez wspólników. Po zawarciu umowy spółki cywilnej, wspólnicy muszą dokonać szeregu czynności związanych z rozpoczęciem działalności gospodarczej, w szczególności należy podjąć szereg działań w urzędzie gminy, urzędzie skarbowym, ZUS oraz Urzędzie Statystycznym. Konieczną będzie także wizyta w banku celem założenia rachunku spółki. Podstawowym obowiązkiem przedsiębiorcy – wspólnika spółki cywilnej, jest uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 ust 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Niekiedy podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej może wiązać się dodatkowo z obowiązkiem uzyskania przez przedsiębiorcę koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej. Nie jest możliwe uzyskanie wpisu do rejestru działalności regulowanej bez uprzedniego wpisu do rejestru przedsiębiorców lub ewidencji. Z dniem 1 października 2008 r. wejdą w życie przepisy rozdziału 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzające nowe zasady ewidencjonowania działalności gospodarczej. Do tego czasu (do 30 września 2008 r.) pozostają w mocy poprawione przepisy ustawy Prawo działalności gospodarczej. W związku z tym przedstawię poniżej nowe zasady zgłaszania do urzędów gminy rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Ewidencję prowadzi gmina właściwa dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy. Organem ewidencyjnym jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Ewidencja jest jawna. Każdy ma prawo dostępu do danych zawartych w ewidencji i do przeglądania akt ewidencyjnych przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji. Domniemywa się, że dane wpisane do ewidencji są prawdziwe. Jeżeli dane wpisano do ewidencji niezgodnie ze zgłoszeniem przedsiębiorcy lub bez tego zgłoszenia, przedsiębiorca ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Wpis do ewidencji jest dokonywany na wniosek. Wniosek o wpis do ewidencji składa się na formularzu zgodnym z określonym wzorem urzędowym. Składając wniosek, wnioskodawca uiszcza opłatę. Wniosek o wpis do ewidencji podlega opłacie w wysokości 100 złotych. Wniosek o dokonanie wpisu do ewidencji zawiera: 1) firmę przedsiębiorcy oraz jego numer PESEL, o ile taki posiada; 2) numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile taki posiada; 3) oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adres, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza, a jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania - adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony; 4) określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD); 5) informacje o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej; 6) informacje o umowie spółki cywilnej, jeżeli taka została zawarta; 7) dane stałego pełnomocnika, uprawnionego do prowadzenia spraw przedsiębiorcy, o ile przedsiębiorca udzielił takiego pełnomocnictwa. Organ ewidencyjny wydaje decyzję o odmowie wpisu, gdy: 1) wniosek dotyczy działalności nieobjętej przepisami ustawy; 2) wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną; 3) prawomocnie orzeczono zakaz wykonywania określonej we wniosku działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Osoba fizyczna , która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej musi pamiętać, że ciąży na niej obowiązek zgłaszania organowi ewidencyjnemu, w ciągu 14 dni, zmian stanu faktycznego i prawnego odnoszącego się do niej i prowadzonej działalności, powstałych po wpisie do ewidencji, objętych danymi zawartymi w zgłoszeniu.Przedsiębiorca podejmujący działalność wraz z wnioskiem o wpis do rejestru przedsiębiorców albo do ewidencji może złożyć wniosek zawierający żądanie: 1) wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON); 2) zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego, o którym mowa w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników; 3) zgłoszenia płatnika składek lub zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych lub ich zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Jest to o tyle istotna regulacja, że może spełniać oczekiwania przedsiębiorców związane z uproszczeniem załatwiania spraw dotyczących uzyskania nie tylko wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, lecz także wpisu do rejestru REGON oraz zgłoszenia identyfikującego (NIP) i zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Zasada „jednego okienka” może być uproszczona jeszcze bardziej, albowiem ustawodawca wprowadził zapis, iż wniosek odnośnie rozpoczęcia działalności może być złożony także w formie elektronicznej. Obecnie panujące rozwiązania przewidują, iż osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą obowiązana jest złożyć w urzędzie statystycznym (lub jego oddziale) działającym w województwie, na którego terenie osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania, w terminie 14 dni od swego powstania lub podjęcia działalności wniosek o wpis do rejestru podmiotów gospodarki narodowej, gdzie nadawany jest numer identyfikacyjny REGON, który składa się z dziewięciu cyfr, które nie mogą mieć ukrytego lub jawnego charakteru znaczącego, określającego pewnej cechy podmiotu, przy czym osiem pierwszych cyfr stanowi liczbę porządkową, a dziewiąta - cyfrę kontrolną. Nadany numer pozostaje nie zmieniony w czasie istnienia podmiotu i nie przechodzi na następcę prawnego. Nie powoduje nadania nowego numeru REGON zamiana cech podmiotu objętego wpisem do rejestru podmiotów ani likwidacja i ponowne podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną. Ponadto osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane aktualizować dane, na podstawie których został nadany REGON w przypadku każdorazowej ich zmiany w terminie 14 dni od ich wystąpienia. Z ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wynika, iż osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami (taki przymiot został nadany spółce cywilnej), podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej - NIP. W związku z powyższym spółka cywilna jako podatnik jest obowiązana do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych przez podatnika podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw. W przypadku zmiany danych podlegających zgłoszeniu podatnicy mają obowiązek aktualizowania tych danych - nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną skutkuje również powstaniem obowiązku w zakresie ubezpieczeń, przy czym podleganie ubezpieczeniom społecznym reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych natomiast ubezpieczeniu zdrowotnemu - ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W myśl przepisów ww. ustaw obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności i trwa do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Osoba rozpoczynająca wykonywanie działalności gospodarczej obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu, natomiast stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. dobrowolnie - ubezpieczeniu chorobowemu. Ww. osoby mają obowiązek zgłoszenia siebie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 7 dni, od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. W tym samym terminie obowiązane są dokonać zgłoszenia płatnika składek, czyli siebie - osobę fizyczną. Jeżeli osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłaca składki wyłącznie za siebie to zobowiązana jest przesyłać dokumenty rozliczeniowe i opłacać składki za dany miesiąc w terminie do 10 dnia następnego miesiąca. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 22 ust 1 w stosunku do przedsiębiorców wprowadza obowiązek posiadania rachunku bankowego. Na rachunku tym mają być gromadzone i wydatkowane z niego środki pieniężne w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. O posiadaniu rachunku bankowego podmiot gospodarczy obowiązany jest zawiadomić urząd skarbowy. Obowiązek płatności bezgotówkowej dotyczy przypadków, gdy druga strona transakcji działa jako przedsiębiorca. Przedsiębiorca może działać także jako konsument . W tym przypadku nie ma obowiązku dokonywania płatności w formie bezgotówkowej. Istotne znaczenie przy rozpoczęciu działalności gospodarczej stanowią także obciążenia publiczno - prawne. Przeanalizowania wymagają również przepisy określające zasady rachunkowości. Dochody z działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych są wspólnicy spółki cywilnej. Spółka cywilna nie ma odrębnej od wspólników podmiotowości prawnej, nie może więc być podmiotem obowiązku podatkowego w zakresie podatku dochodowego. Wspólnik może wybrać opodatkowanie w formie karty podatkowej albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, zaś osoba tracąca warunki do opodatkowania w ww. formach opłaca podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Kolejnym obciążeniem publiczno-prawnym, które może obciążyć wspólników spółki cywilnej, a w zasadzie spółkę cywilną, gdyż ona jest podatnikiem w podatku VAT, jest podatek od towarów i usług. Zobowiązania publiczno-prawne powstają również w związku z samym zawarciem umowy spółki cywilnej, a mianowicie podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega zawarcie umowy spółki. Spółki cywilne podlegają w świetle art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy o rachunkowości przepisom tej ustawy. Oznacza to, że spółki te mają obowiązek prowadzenia tzw. pełnej rachunkowości w formie ksiąg rachunkowych. Spółka cywilna może jednak zrezygnować z prowadzenia pełnej rachunkowości, jeżeli jej przychód netto nie osiągnął w poprzednim roku obrotowym granicznej kwoty 800.000 euro (wniosek a contrario z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości). W takim wypadku może prowadzić tzw. uproszczoną rachunkowość w formie księgi przychodów i rozchodów (art. 24a ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca wpisany do ewidencji jest obowiązany umieszczać w oświadczeniach pisemnych, skierowanych w zakresie swojej działalności do oznaczonych osób i organów, numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz posługiwać się tym numerem w obrocie prawnym i gospodarczym. Ustalone oznaczenie stosować należy również na pieczątkach i drukach używanych przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Dodatkowy wymóg dotyczy osób fizycznych prowadzących działalność wytwórczą, tzn. osoba taka zobowiązana jest zamieszczać na wyrobach wprowadzanych do obrotu oznaczenia zawierającego: 1) firmę przedsiębiorcy i jego adres; 2) nazwę towaru; 3) inne oznaczenia i informacje wymagane na podstawie odrębnych przepisów. Jeżeli przedsiębiorca oferuje towary lub usługi w sprzedaży bezpośredniej lub sprzedaży na odległość za pośrednictwem środków masowego przekazu, sieci teleinformatycznych lub druków bezadresowych, jest on obowiązany do podania w ofercie co najmniej następujących danych: 1) firmy przedsiębiorcy; 2) numeru identyfikacji podatkowej (NIP); 3) siedziby i adresu przedsiębiorcy. Spółka cywilna może zatrudniać pracowników w nieograniczonej liczbie i bez pośrednictwa organów zatrudnienia. Zatrudnianie pracowników pociąga za sobą konieczność wypełniania różnych obowiązków, m.in. z zakresu: kodeksu pracy (np. dokumentacja osobowa, badania lekarskie, regulamin pracy i wynagradzania, zapewnienia środków higieny itp.), ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik zaliczek na podatek). ubezpieczeń (płatnik składek), zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, ewidencji i identyfikacji podatników. Nadto stosownie do art. 209 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca rozpoczynający działalność jest obowiązany zawiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności, przewidywanej liczbie pracowników oraz złożyć pisemną informację o środkach i procedurach przyjętych do spełniania wymagań wynikających z przepisów bhp dotyczących prowadzonej przez niego dziedziny działalności. Obowiązek powyższy należy dopełnić w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia działalności. Kompilując powyższe rozważania, należy wskazać, iż najpierw powinniśmy sporządzić pisemną umowę spółki. W sytuacji kiedy wspólnicy wnoszą do spółki majątek należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych. Załatwianie formalności trzeba zacząć od zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej w urzędzie gminy. Urząd powinien w ciągu 14 dni od złożenia wniosku doręczyć nam zaświadczenie o wpisie do ewidencji. Następnym krokiem jest załatwienie numeru REGON. W tym celu należy zgłosić się do miejscowego oddziału wojewódzkiego urzędu statystycznego i przedstawić tam potwierdzenie zgłoszenia firmy do ewidencji. Każda osoba podejmująca działalność gospodarczą musi też założyć konto bankowe w dowolnie wybranym banku. Gdy otrzymamy potwierdzenie zgłoszenia do ewidencji, powinniśmy w ciągu 7 dni zgłosić się do urzędu skarbowego. Należy tam złożyć zawiadomienie o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej. Musimy też zdecydować, w jaki sposób będziemy płacić podatek dochodowy oraz złożyć odpowiednie zgłoszenia w zakresie VAT. W oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinniśmy załatwić formalności związane z płaceniem składek na ubezpieczenie społeczne za siebie, pracowników i osoby współpracujące (jeżeli takie są). W tym celu wypełniamy odpowiednie formularze zgłoszeniowe. Należy tego dopełnić w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności (jeżeli chodzi o siebie) lub od chwili przyjęcia pracowników albo rozpoczęcia współpracy. Oprócz formularzy zgłoszeniowych wypełniamy również druki rozliczeniowe. Nadto w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności gospodarczej powinniśmy powiadomić państwowy inspektorat pracy o miejscu i zakresie prowadzonej działalności, a także o liczbie osób zatrudnionych w naszym przedsiębiorstwie. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
reklama
