Aktualności Odpowiedzialność pracodawcy za szkodę wyrządzoną p... Odpowiedzialność pracodawcy za szkodę wyrządzoną przez pracownika |
|
|
|
W zależności o charakteru prowadzonej działalności narażenie pracodawcy
na ewentualną odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez pracowników
tzw. osobom trzecim jest zróżnicowana. Inaczej sytuacja wygląda w
przypadku prowadzenia firmy transportowej, inaczej zaś w przypadku
biura rachunkowego. Rodzaj ewentualnej szkody jest inny, a także
prawdopodobieństwo jej wystąpienia różne.
Podstawowe reguły Zasada odpowiedzialności jest jednak jedna, wskazuje na nią art. 120 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Należałoby podkreślić zwrot „wyłącznie pracodawca”, bo od tego nie ma wyjątków. Bezwzględnie bowiem wyłączona jest osobista odpowiedzialność pracownika wobec osoby trzeciej na podstawie przepisów prawa cywilnego o odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. A więc osoba, której pracownik wyrządził szkodę podczas wykonywania swoich pracowniczych obowiązków nie ma możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności pracownika, może to uczynić jedynie względem pracodawcy. W przypadku wykonywania remontu przez pracowników zakładu remontowego, to jego właściciel będzie odpowiadał ze ewentualne szkody powstałe w trakcie wykonywania prac. Inaczej jest naturalnie w przypadku osób wykonujących prace na podstawie umowy cywilnoprawnej – jasnym bowiem jest, że wówczas to wykonujący pracę ponoszą osobistą odpowiedzialność. A zatem przed rozpoczęciem współpracy, kiedy jest duże prawdopodobieństwo wystąpienia szkody warto sprawdzić również, jaki stosunek prawny łączy pracowników z właścicielem firmy. Zawsze w związku z wykonywanymi obowiązkami pracowniczymi Jednak, aby to pracodawca odpowiadał za szkodę spowodowaną przez pracownika musi ona być związana z obowiązkami wykonywanymi przez tego pracownika. Należałoby zatem ustalić, kiedy wyrządzona szkoda będzie miała taki związek z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, że wyłączona zostanie odpowiedzialność pracownika. Jeżeli wyrządzenie szkody przez pracownika osobie trzeciej następuje obok wykonywania obowiązków pracowniczych i nie pozostaje w związku z wykonywaniem tych obowiązków, to pracownik odpowiada za tę szkodę na podstawie przepisów prawa cywilnego. Na przykład klient zlecił właścicielowi zakładu remontowego ułożenie paneli podłogowych, a także pomalowanie ścian. Klient w trakcie wykonywania robót prosi robotników o ułożenie glazury w łazience. Gdyby ewentualna szkoda powstała w trakcie wykonywania tej pracy, to pracownicy poniosą osobistą odpowiedzialność. Szkoda musi powstać „przy wykonywaniu powierzonej czynności”. Nawet z tego względu wskazane jest po pierwsze wyznaczenie każdemu pracownikowi bardzo konkretnego zakresu obowiązków, ewentualnie, przy zlecaniu kolejnych czynności, wręczanie pracownikowi wykazu „prac do wykonania”. Zdaję sobie sprawę, że jest to pracochłonne i zabiera dużo czasu, ale szczególnie przy pracach, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo wyrządzenia szkody osobie trzeciej, w znacznym stopniu ułatwi to kwestię związaną z ustaleniem zasad odpowiedzialności. Wyrządzenie szkody następuje przy wykonywaniu powierzonej czynności zawsze, jeżeli między sposobem wykonywania czynności a wyrządzeniem szkody istnieje związek przyczynowy. Inaczej, gdy umyślnie Przyjmuje się zaś, że wina umyślna sprawcy szkody wyklucza, a przynajmniej czyni bardzo wątpliwym, uznanie, iż wyrządzenie szkody nastąpiło przy wykonywaniu powierzonych mu czynności, jasnym bowiem jest, że celowe wyrządzenie szkody nie było przypadkowe i dokonało się niejako w drodze mającej na celu wykonanie określonej pracy, ale było celem samym w sobie. Pracownik jako osoba poszkodowana Warto też wspomnieć, że osobą trzecią jest też innym pracownik, który został poszkodowanym. Jeżeli pracownik spowodował szkodę na osobie innego pracownika, pracodawca ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach określonych w kodeksie cywilnym za tę część szkody na osobie, której nie pokrywają świadczenia przysługujące z ubezpieczenia społecznego na podstawie ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Na podstawie art. 2371 § 2 kodeksu pracy pracodawca wypłaca pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, odszkodowanie za uszkodzone lub utracone w związku z wypadkiem przedmioty osobistego użytku oraz przedmioty niezbędne do wykonywania pracy, z wyłączeniem jednak pojazdów samochodowych i wartości pieniężnych. Jeżeli zaś w związku z wypadkiem powstały szkody w innym majątku niż wymieniony w przepisie, pracodawca ponosi odpowiedzialność wobec pracownika na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o odpowiedzialności odszkodowawczej. Krótko o podstawie prawnej Wspomnę tylko, że przywołany wyżej art. 120 § 1 kodeksu pracy nie stanowi podstawy prawnej odpowiedzialności pracodawcy wobec poszkodowanej osoby trzeciej za szkodę wyrządzoną jej przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Pracodawca ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą wobec osoby trzeciej na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o odpowiedzialności odszkodowawczej za cudze czyny. Szczególnie, w przypadku tzw. prywatnych podmiotów prawnych zastosowanie znajdzie art. 430 kodeksu cywilnego o odpowiedzialności zwierzchników za szkody wyrządzone przez podwładnych. Ewentualnie zgodnie z art. 474 kodeksu cywilnego pracodawca odpowiada tak jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie (na przykład remont) wykonuje, jak również osób, którym powierza wykonanie zobowiązania, czyli w omawianej sytuacji pracowników. Pracodawca może ponosić odpowiedzialność wobec osoby trzeciej za szkodę wyrządzoną przez pracownika również na podstawie tych przepisów prawa cywilnego, które nakładają na podmiot prowadzący określony rodzaj działalności odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone innym w związku z tą działalnością, np. art. 435 kodeksu cywilnego. Pracodawca ma obowiązek wyrównać osobie trzeciej szkodę w pełniej wysokości, a więc odszkodowanie obejmuje nie tylko rzeczywiste straty, ale też możliwe do uzyskania korzyści, które wystąpiłyby, gdyby nie zaistniała szkoda. Zwrot odszkodowania zapłaconego przez pracodawcę Pracodawca ma tzw. regres do pracownika, czyli może żądać zwrotu świadczenia, które spełnił na rzecz poszkodowanego. Jeżeli jednak szkoda powstała nieumyślnie, wówczas, żądanie to ogranicza się do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia pracownika w chwili wyrządzenia szkody bez względu na to, jak kształtuje się relacja między tym wynagrodzeniem a wysokością odszkodowania wypłaconego przez pracodawcę osobie trzeciej. Inaczej jest naturalnie, gdy szkoda powstała z winy umyślnej pracownika. Wówczas nie istnieje żadne ograniczenie. Pracodawca może żądać całości wypłaconego na rzecz poszkodowanego odszkodowania. W razie wyrządzenia szkody osobie trzeciej przy wykonywaniu obowiązków przez kilku pracowników, wtedy każdy z nich będzie odpowiadał częściowo stosownie do stopnia winy i przyczynienia się do powstania szkody, ewentualnie w częściach równych. Termin przedawnienia Roszczenie  pracodawcy w stosunku do pracownika, który przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych wyrządził szkodę osobie trzeciej, powstaje z chwilą zaspokojenia przez pracodawcę roszczeń osoby trzeciej, czyli zapłaty odszkodowania. Termin przedawnienia roszczenia regresowego pracodawcy liczy się od chwili naprawienia szkody, a nie od chwili jej wyrządzenia przez pracownika. Jest to bardzo istotne zwłaszcza w wypadku długotrwałych procesów sądowych. I jeszcze przykład Ciekawe też stanowisko można znaleźć w odniesieniu do wypadków samochodowych zaistniałych w trakcie wykonywania pracy. Otóż przesądzone już jest, że nawet, jeśli pracownik jechał nieostrożnie, niesprawnym technicznie pojazdem, czyli ewidentnie przyczyna wypadku była zawiniona, to jeśli wskutek zaistniałego wypadku ucierpiały osoby trzecie, to odpowiedzialność ponosi pracodawca. Zwrócić należy uwagę na fakt, iż skutki wypadku nigdy nie są objęte świadomością, a tym samym umyślnością działania sprawcy - tutaj pracownika. Dlatego też w takim przypadku odpowiada pracodawca. Cóż, analiza przepisów kodeksu pracy, wskazuje, iż nawiązanie stosunku pracy niesie ze sobą wiele zobowiązań i duże ryzyko po stronie pracodawcy. Dla pracownika jest gwarancją pewnej stabilizacji, a także jasnym określeniem jego sytuacji. Również w związku z odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez pracownika, nawiązanie stosunku pracy wiąże się z ryzykiem podjęcia tej odpowiedzialności przez pracodawcę. Nie ukrywam, że w tej kwestii bardzo zaznacza się brak równości stron w ramach stosunku pracy. Dlatego też wszyscy pracodawcy powinni bardzo dbać o precyzyjne określanie zakresów obowiązków swoich pracowników. Kluczową zaś sprawą jest dobór odpowiednich, patrz: odpowiedzialnych i wykwalifikowanych pracowników. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
reklama
