Aktualności Kiedy i jak ogłosić upadłość? Kiedy i jak ogłosić upadłość? |
|
|
|
No cóż problematyka upadłości nie jest ani przyjemna ani łatwa, ale posiadanie niezbędnego minimum wiedzy w tym zakresie jest nieodzowne dla wszystkich tych, którzy parają się jakąkolwiek formą działalności gospodarczej. Albowiem, jak to zostanie opisane poniżej, brak czujności i spóźnienie przy zgłoszeniu wniosku skutkować może odpowiedzialnością nie tylko w sferze finansowej. Przepisy prawa są bardzo niejasne i nastręczają wielu trudności w ich zrozumieniu, nie mówiąc już o ich stosowaniu w praktyce. Dosłowne potraktowanie rzeczy może doprowadzić nas do wniosku, że tak naprawdę niemalże każdy przedsiębiorca jest bankrutem, a sądy gospodarcze powinna zalać lawina wniosków o ogłoszenie upadłości. Kiedy? Oto bowiem zgodnie z ustawą Prawo upadłościowe i naprawcze upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Ciekawe jest wyjaśnienie istoty niewypłacalności. Otóż w myśl ustawy niewypłacalnym jest ten, kto nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalną także wtedy, gdy zobowiązania przekroczą wartość majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Jeśli rozumieć te definicje wprost, to po przełożeniu ich na praktykę okazuje się, że nawet spółka, która nie zapłaciła w terminie za kilka faktur może być uznana za niewypłacalną. Co zaś do drugiego z wyjaśnień, to przecież w fazie szybkiego rozwoju podmiotu bywa tak, że inwestycje dokonywane są jedna po drugiej i okaże się, że zobowiązania przekraczają wartość tzw.”wolnego majątku”. Upadłość zaś należy ogłosić w przypadku spełnienia choćby jednej z wymienionych przesłanek wymienionych przesłanek. Nic dziwnego zatem, że przepisy te są bardzo krytykowane, gdyż dosłowne ich potraktowanie prowadzi do stwierdzenia, że duża część spółek w Polsce mogłaby być już „upadłą”. Aby uniknąć przesady… W ustawie na szczęście, są też zapisy, które niejako łagodzą skutki przywołanych regulacji wskazując okoliczności, w których sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości. Jest to swoisty wyznacznik dla oceny sytuacji majątkowej podmiotu – czy to spółki, czy nawet przedsiębiorstwa (w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej). Sąd może nie orzec upadłości, gdyby kwota zadłużenia i opóźnienie w płatnościach nie były nadmierne, tzn. nie przekraczało trzech miesięcy. Przy czym, zaznaczyć trzeba, że jeśli jest kilka wymagalnych zobowiązań, to termin opóźnienia należy liczyć od „pierwszego opóźnienia”. Opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań dotyczy zarówno zobowiązań pieniężnych, jak i niepieniężnych. Jednakże samo nieznaczne opóźnienie nie wystarczy, dodatkowo suma niewykonanych zobowiązań nie może przekraczać 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika. Jak to rozliczać? Otóż przez sumę niewykonywanych zobowiązań należy rozumieć wartość niewykonywanych zobowiązań wymagalnych (czyli tych na przykład, w których minął nam już termin ich płatności). Z kolei wartość bilansową przedsiębiorstwa należy obliczać z zachowaniem przepisów o rachunkowości, według których wartość bilansową będzie stanowić różnica pomiędzy aktywami przedsiębiorstwa a jego wymagalnymi zobowiązaniami. Oczywiście sąd bardzo ostrożnie będzie oceniał sytuację majątkową dłużnika, którego upadłość miałaby być ogłoszona, tak, aby nie doprowadzić poprzez oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości do pokrzywdzenia wierzycieli i zezwolić na dalsze prowadzenie działalności oraz zaciągnie kolejnych zobowiązań przez dłużnika. Analizując możliwości płatnicze dłużnika sąd weźmie pod uwagę na pewno, czy niewypłacalność, która wystąpiła - nieznaczna, bo nie przekraczająca 10 % wartości bilansowej majątku nie ma przypadkiem trwałego charakteru. Dlatego też może się zdarzyć, że nawet w sytuacji, gdy i opóźnienie będzie nieznaczne i zobowiązania w sumie niewysokie sąd uwzględni wniosek. Przepis bowiem wyraźnie wskazuje, że sąd „może”, pozostawiając do uznania sądu rozstrzygnięcie w tej kwestii, nawet jeśli zaistnieją konkretne przesłanki. Przynajmniej na koszty postępowania Sąd oddali również wniosek, jeżeli stwierdzi, ze majątek pretendenta do upadłości nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania. Z tym, że nie chodzi tu tylko i wyłącznie o środki finansowe, ale o wszelkie składniki majątkowe, które można spieniężyć: np. wierzytelności przysługujące dłużnikowi. Podobnie też w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały, tj. nieobciążony majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, sąd „może” , ale nie ma obowiązku, oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości. Powyższe potwierdza nadrzędny cel, jakim kieruje się postępowanie upadłościowe. Jest to tzw. generalna Egzekucja  , która ma służyć zaspokojeniu wierzycieli i najlepiej, aby to zaspokojenie dotyczyło jak największej części długów. W tym też upatrywać trzeba podstawy daleko posuniętej dyscypliny narzuconej przez przepisy na dłużnika jeśli chodzi o złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Termin Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest Osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek złożenia wniosku, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Zaznaczyć trzeba, że nie obowiązują tu zasady reprezentacji osoby prawnej. Wniosek może złożyć każda z osób upoważniona do występowania w imieniu osoby prawnej (nawet jeżeli oświadczenia woli może składać tylko wraz z inną osobą). I to ta osoba jest ewentualnie zwolniona z odpowiedzialności, o której mowa poniżej, wynikającej ze spóźnionego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Tylko i wyłącznie ona jest dysponentem takiego wniosku (tylko ona może go np.: cofnąć).Wydaje się zatem, że na osobach prowadzących podmiot posiadający zdolność upadłościową (czyli taki, w stosunku do którego w ogóle można ogłosić upadłość) nałożony został obowiązek ciągłego badania majątku i stanu zobowiązań spółki. Jak się okazuje, najpóźniej w drugim tygodniu utrzymywania się stanu niewypłacalności należałoby złożyć odpowiednie dokumenty wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Nie można jednak przesadzac w ocenie sytuacji majątkowej i zawsze mieć na uwadze omówione wcześniej przepisy „łagodzące”. Spóźnione złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Trzeba też pamiętać, że terminowe – i co ważne – prawidłowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest niezwykle ważne. Uchybienie temu obowiązkowi może powodować daleko idące konsekwencje. Już w ustawie Prawo Upadłościowe i Naprawcze wskazuje, że osoby, które były uprawnione do zgłoszenia wniosku odpowiedzialność ogłoszenie upadłości, ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w odpowiednim ku temu terminie (art. 21 ust. 3). Jeżeli wierzyciel spółki wykazałby, że wskutek zaniechania doznał uszczerbku majątkowego (nie mógł zaspokoić swoich wierzytelności z powodu braku majątku dłużnika), wtedy mógłby skierować swe roszczenia bezpośrednio przeciwko osobie zobowiązanej do złożenia wniosku (np.: członkowi zarządu spółki). Poza tym na wniosek uprawnionego podmiotu – najczęściej będzie to wierzyciel – sąd może orzec w stosunku do osób winnych zaniechania karę w postaci pozbawienia na okres 3 – 10 lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu. Dodatkowo art. 299 § 1 – 2 kodeksu spółek handlowych przewiduje w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki w przypadku, gdyby w trakcie postępowania upadłościowego wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia. Osoby mogą uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli udowodnią m.in., że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie budzi zatem wątpliwości, że konsekwencje uchybienia terminowi do zgłoszenia omawianego wniosku mogą być bardzo doniosłe. Jakby tego było mało to Ordynacja podatkowa wprowadza solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz z majątku spółki akcyjnej, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a zarządca nie wykazał, że we właściwy czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub też nie zrobiono tego, ale bez jego winy. Te same zasady stosuje się w przypadku odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. No i na koniec art. 586 kodeksu spółek handlowych, który przypadku spóźnienia ze zgłoszeniem wniosku przewiduje sankcje karne – karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Wymogi formalne wniosku Przejdźmy teraz do samego wniosku. Każdy wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać: imię i nazwisko dłużnika, jego nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę, a gdy dłużnikiem jest spółka osobowa lub osoba prawna - reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni, a ponadto w przypadku spółki imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia, oznaczenie miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika, wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie, informację, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych. Powyższa wyliczanka tylko z pozoru wydaje się bardzo skomplikowana, bo w praktyce wniosek o ogłoszenie upadłości w przypadku tzw. opcji likwidacyjnej jest krótki, prosty i zwięzły. Przy jego spisywaniu należy tylko uważnie podążać za wytycznymi ustawodawcy. Trudniejszą sprawą jest już przygotowanie wszystkich załączników, ponieważ gdy wniosek zgasza sam potencjalny upadły musi do niego dołączyć: aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników, aktualne sprawozdanie finansowe, spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia, oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku, spis swoich wierzycieli i dłużników, wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych wydanych przeciwko niemu, informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia zabezpieczeń na majątku, jak również o prowadzonych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących jego majątku, a także informację o miejscu zamieszkania reprezentantów spółki lub innej osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni (art. 23 Prawa upadłościowego i naprawczego). Wskazana duża wnikliwość i dokładność Opłata od wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 1.000 zł, przy czym dłużnik nie może wnosić o zwolnienie od ponoszenia tej opłaty. Wypada też zaznaczyć, że wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości nieodpowiadający wymogom formalnym, czyli nie zawierający któregoś z wyliczonych przeze mnie wyżej elementów lub nienależycie opłacony sąd zwraca bez wzywania o uzupełnienie lub opłacenie wniosku. Zwrócony wniosek nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Ponowne jego złożenie może okazać się spóźnione, to zaś może narazić potencjalnego upadłego lub jego reprezentantów na odpowiedzialność. Dlatego też w przypadku zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości warto dołożyć należytej staranności, aby prawidłowo przygotować wniosek, który mógłby podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Zdaję sobie sprawę, że poruszyłam tak naprawdę niewiele kwestii, które budzą wątpliwości na gruncie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Niech zatem ten artykuł będzie wstępem do kolejnych rozważań w kontekście zagadnień związanych z ogłoszeniem upadłości. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
reklama
